Autor: Ewelina Mackiewicz, Notariusz  ·  5.06.2026

Odrzucenie spadku to najprostszy sposób, by uchronić się przed odpowiedzialnością za długi po zmarłym. Jeśli odziedziczyłeś majątek obciążony kredytami, pożyczkami czy zaległościami, masz prawo odmówić jego przyjęcia – ale tylko w ściśle określonym terminie i z zachowaniem właściwej procedury. W tym artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku przeprowadzić odrzucenie spadku u notariusza, ile masz na to czasu i jak zrobić to skutecznie w imieniu małoletniego dziecka.

W naszej Kancelarii Notarialnej na warszawskim Powiślu, w centrum Warszawy, regularnie pomagamy klientom, którzy dowiedzieli się o spadku obciążonym długami i obawiają się, że odpowiedzą za nie własnym majątkiem. Poniżej tłumaczymy całą procedurę prostym językiem – bez prawniczego żargonu.

Czym jest odrzucenie spadku i kiedy warto je rozważyć

Odrzucenie spadku to oświadczenie, w którym spadkobierca odmawia przyjęcia spadku. Skutek jest daleko idący: osoba, która odrzuciła spadek, jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy). Nie nabywa żadnego majątku, ale też nie odpowiada za długi spadkowe – ani za kredyty, ani za pożyczki, ani za zaległe rachunki zmarłego.

Odrzucenie spadku warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy:

• długi spadkowe przewyższają wartość majątku albo nie masz pewności, co dokładnie wchodzi w skład spadku,
• zmarły prowadził działalność gospodarczą lub miał zobowiązania, których skali nie znasz,
• chcesz, aby spadek przeszedł od razu na kolejną osobę w rodzinie (np. wnuki) – choć tu trzeba pamiętać o odrzuceniu także w imieniu małoletnich,
• nie chcesz angażować się w spór o majątek i wolisz czystą sytuację prawną.

Jeżeli nie wiesz, czy spadek jest „na plusie", czy „na minusie", alternatywą dla odrzucenia jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – o czym piszemy niżej.

Termin 6 miesięcy – najważniejsza data w całej sprawie

Najważniejszą zasadą przy odrzuceniu spadku jest termin sześciu miesięcy. Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

To istotna zmiana w porównaniu ze stanem sprzed 2015 roku – dziś milczenie spadkobiercy nie oznacza już przyjęcia spadku „wprost" (z pełną odpowiedzialnością za długi). Mimo to, jeśli chcesz całkowicie wyłączyć swoją odpowiedzialność, samo dobrodziejstwo inwentarza nie wystarczy – konieczne jest aktywne odrzucenie spadku w terminie.

Odrzucenie spadku u notariusza krok po kroku

Oświadczenie o odrzuceniu spadku możesz złożyć na dwa sposoby: przed sądem spadku albo przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Droga notarialna jest zwykle znacznie szybsza – nie czekasz na wyznaczenie terminu rozprawy, a wizytę w kancelarii w Śródmieściu umawiamy zazwyczaj w ciągu kilku dni roboczych.

Procedura u notariusza wygląda następująco:

• umawiasz wizytę i podajesz podstawowe dane zmarłego oraz krąg spadkobierców,
• notariusz sporządza akt notarialny zawierający Twoje oświadczenie o odrzuceniu spadku,
• podpisujesz akt w obecności notariusza,
• notariusz przesyła oświadczenie (jego wypis) do właściwego sądu spadku – nie musisz robić tego samodzielnie.

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka

To jedno z najczęstszych i zarazem najtrudniejszych zagadnień. Gdy rodzic odrzuca spadek, do dziedziczenia powoływane są jego dzieci – także te małoletnie. Aby skutecznie ochronić dziecko przed długami, trzeba odrzucić spadek również w jego imieniu.

Do 15 listopada 2023 r. wymagało to zawsze uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego, co potrafiło zająć wiele miesięcy. Nowelizacja z 15 listopada 2023 r. wyraźnie uprościła tę procedurę. Zgodnie z nowym art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgoda sądu nie jest potrzebna, jeżeli łącznie spełnione są warunki:

• dziecko zostało powołane do spadku wskutek uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica,
• czynność jest dokonywana za zgodą drugiego rodzica (któremu w tym zakresie przysługuje władza rodzicielska) albo wspólnie przez oboje rodziców,
• spadek odrzucają również inni zstępni rodziców tego dziecka.

W takiej sytuacji rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu dziecka od razu, u notariusza, bez czekania na sąd. Zezwolenie sądu nadal jest jednak konieczne, gdy:

• rodzice nie porozumieją się co do odrzucenia spadku w imieniu dziecka,
• dziecko zostało powołane do spadku obok rodzica (a nie po jego odrzuceniu),
• inni zstępni rodziców nie odrzucają spadku.

Co ważne – gdy zezwolenie sądu jest konieczne, bieg 6-miesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego. Nie tracisz więc terminu tylko dlatego, że sąd rozpatruje sprawę. Mimo to z wnioskiem warto wystąpić wcześnie. Na pierwszej wizycie w naszej Kancelarii na Powiślu ustalamy, w którym z wariantów znajduje się Twoja sytuacja, i dobieramy właściwą ścieżkę.

Skutki odrzucenia – kto dziedziczy po Tobie

Odrzucenie spadku nie powoduje, że majątek (i długi) „znikają" – przechodzą one na kolejne osoby w kręgu spadkobierców. Spadkobierca, który odrzucił spadek, jest wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył jego otwarcia, a na jego miejsce wchodzą jego zstępni (dzieci, a w dalszej kolejności wnuki).

Dlatego, jeśli odrzucasz spadek z powodu długów, niemal zawsze trzeba pomyśleć o całej linii rodziny:

• po odrzuceniu przez Ciebie spadek przechodzi na Twoje dzieci – również małoletnie,
• jeśli wszyscy zstępni odrzucą spadek, dziedziczą dalsi krewni (np. rodzeństwo, rodzice spadkodawcy),
• gdy spadek odrzucą wszyscy spadkobiercy ustawowi, ostatecznie przypada on gminie lub Skarbowi Państwa, które odpowiadają za długi tylko do wartości majątku.

Po prawidłowym przeprowadzeniu sprawy spadkowej kolejnym krokiem bywa potwierdzenie, kto faktycznie dziedziczy. Służy temu akt poświadczenia dziedziczenia sporządzany u notariusza, a w przypadku nieruchomości – wpis do księgi wieczystej po spadku. Jeśli natomiast chcesz uporządkować swoje sprawy majątkowe za życia, dobrym rozwiązaniem jest testament notarialny.

Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza

Koszt odrzucenia spadku u notariusza jest niski i z góry określony przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości – nie zależy od wartości spadku. Poniżej orientacyjne kwoty:

Gdy spadek odrzuca w jednej sprawie kilka osób z rodziny, koszt liczony jest dla każdej z nich, ale całość i tak pozostaje niewielka w porównaniu z ryzykiem przejęcia długów. Prosimy jednak o kontakt z Kancelarią w ceu przygotowania dokładnej wyceny. Aktualne stawki innych czynności znajdziesz na stronie opłaty notarialne. 

Najczęściej zadawane pytania

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 1012 (sposoby przyjęcia spadku), art. 1015 (termin i skutek braku oświadczenia), art. 1019 (uchylenie się od skutków), art. 1020 (skutek odrzucenia)
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 101 § 3–4 (odrzucenie spadku w imieniu dziecka)
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, art. 640¹ (zgoda na odrzucenie spadku przed sądem spadku)
• Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, art. 79 (czynności notarialne)
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U.2024.1566) (stawka za oświadczenie o odrzuceniu spadku – maks. 50 zł)