Akt poświadczenia dziedziczenia to notarialna alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku – szybsza, tańsza i równorzędna prawnie. Od marca 2026 roku doszła do niej istotna nowość: na żądanie spadkobierców notariusz może złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wpis prawa własności nieruchomości bezpośrednio po sporządzeniu aktu. To zmiana, która skraca całą procedurę po śmierci bliskiej osoby do jednej wizyty w kancelarii.

Czym jest akt poświadczenia dziedziczenia?

Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) to dokument sporządzany przez notariusza, który potwierdza, kto i w jakiej części nabył spadek po zmarłym. Ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku – z tą różnicą, że zamiast miesięcy oczekiwania na rozprawę, cała procedura odbywa się podczas jednej wizyty w kancelarii.

APD wpisywany jest niezwłocznie do Notarialnego Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia (NRAPD), prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. Od chwili wpisu dokument jest skuteczny wobec wszystkich – banków, urzędów, sądów i innych instytucji.

APD a sądowe stwierdzenie nabycia spadku – co wybrać?

Przez lata postępowanie sądowe było jedyną drogą do formalnego potwierdzenia dziedziczenia. Dziś większość spraw można załatwić notarialnie – szybciej i przy niższych kosztach całkowitych. Kluczowe różnice:

• Czas: APD – jedna wizyta, tego samego dnia. Sąd – od kilku tygodni do kilku miesięcy.
• Moc prawna: Identyczna – oba dokumenty są równorzędne.
• Ograniczenia: APD nie jest możliwy, gdy między spadkobiercami istnieje spór co do kręgu dziedziczenia lub udziałów.

Nowa procedura od marca 2026 – notariusz składa wniosek do sądu

Przed marcem 2026 roku sporządzenie APD kończyło rolę notariusza w procesie dziedziczenia. Jeśli w skład spadku wchodziła nieruchomość, spadkobiercy musieli samodzielnie złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wpis nowego właściciela do księgi wieczystej. To oznaczało dodatkową wizytę w sądzie, wypełnienie formularzy i oczekiwanie na realizację wpisu.

Nowelizacja przepisów, która weszła w życie w marcu 2026 roku, zmieniła ten stan rzeczy. Teraz na żądanie spadkobierców notariusz może samodzielnie złożyć wniosek wieczystoksięgowy o wpis prawa własności nieruchomości odziedziczonej w ramach APD. Wniosek składany jest elektronicznie, bezpośrednio z kancelarii, niezwłocznie po sporządzeniu i zarejestrowaniu aktu.

Jak przebiega procedura krok po kroku?

Gdy zdecydują się Państwo skorzystać z nowej procedury, wizyta w naszej Kancelarii na Powiślu wygląda następująco:

• Notariusz weryfikuje dokumenty i ustala krąg spadkobierców oraz podstawę dziedziczenia (ustawa lub testament).
• Sporządzany jest protokół dziedziczenia – wszyscy spadkobiercy składają oświadczenia co do stanu faktycznego i prawnego.
• Notariusz sporządza i rejestruje akt poświadczenia dziedziczenia w NRAPD.
• Na żądanie spadkobierców notariusz składa elektroniczny wniosek do właściwego sądu wieczystoksięgowego o wpis nowych właścicieli do księgi wieczystej nieruchomości wchodzącej w skład spadku.
• Sąd rozpatruje wniosek i dokonuje wpisu – spadkobiercy nie muszą w tym uczestniczyć.

Czy nowa procedura zawsze jest możliwa?

Wniosek wieczystoksięgowy składany przez notariusza jest możliwy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia oraz spadkobiercy wyraźnie tego zażądają. Procedura nie obejmuje sytuacji, gdy dziedziczenie jest sporne lub gdy nieruchomość wymaga uprzedniego założenia księgi wieczystej.

Warto pamiętać, że opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej pozostaje bez zmian – zmienia się jedynie to, kto i w jaki sposób wniosek składa. Notariusz robi to elektronicznie, bez konieczności osobistej wizyty spadkobierców w sądzie.

Podatek od spadku a APD – obowiązek zgłoszenia

Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie zwalnia automatycznie ze zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego. Spadkobiercy należący do tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo) są zwolnieni z podatku, ale muszą złożyć formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się APD. Notariusz informuje o tym obowiązku, jednak samo zgłoszenie leży po stronie spadkobierców.

Umów wizytę w Kancelarii na Powiślu

Jeśli w niedawnym czasie straciłeś bliską osobę i chcesz sprawnie uregulować sprawy spadkowe – w tym uzyskać wpis do księgi wieczystej bez wychodzenia z kancelarii – zapraszamy do kontaktu. Notariusz Ewelina Mackiewicz przeprowadzi Państwa przez całą procedurę i zadba o to, by formalności po stracie bliskiej osoby były jak najmniej uciążliwe.